İSMMMO'nun araştırmasına göre, Türk halkı vergiyi soygun ve haraç olarak görüyor

İSMMMO‘nun vergi bilinciyle ilgili yaptığı araştırmaya göre, Türkler ödediği verginin ‘yol, su, elektrik’ olarak geri dönmediğini düşünüyor. Vergi denilince Türk halkının aklına, ‘haraç, ceza, soygun, kazık ve sömürü’ geliyor. “Vatandaşlık görevi” diyenlerin sayısı sınırlı kalıyor. En çok dolaylı vergilerin yükü hissediliyor

Türk halkı uygulanan vergi sisteminden memnun değil. İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası’nın (İSMMMO) yaptığı araştırmaya göre, Türkler vergiyi “adaletsizlik, haraç, kazık ve zulüm” olarak değerlendirdi.

İSMMMO için, Prof. Dr. E. Figen Altuğ koordinatörlüğünde, Doç. Dr. Murat Çak, Yrd. Doç. Dr. Murat Şeker ve Araştırma Görevlisi Önder Bingöl tarafından “Türkiye’de Vergi Bilinci-İstanbul Araştırması” hazırlandı. İSMMMO açıklaması ve Türkiye’de vergi bilincinin yaygınlığının ve derecesinin tespitine yönelik hazırlanan çalışmaya göre, Türk halkı, ödediği verginin kendisine ’yol, su, elektrik’ olarak dönmediğini düşünüyor. Ev kadınları ile öğrenci gibi çalışmayan, vergi ödemeyen kesimler dışında, farklı kollarda olan 1.536 mükellef ile yapılan görüşmeler sonucunda hazırlanan araştırmaya göre, toplumda vergi; ’para’, ’devlet’, ’sorumluluk’, ’ceza’, ’borç’ gibi kelimelerle özdeş algılanıyor.

Araştırmaya göre, vergi algısında para yüzde 13’le ilk sırada geliyor. Onu yüzde 11.6’yla devlet, yüzde 7.4’le haksızlık, yüzde 6’yla yükümlülük, yüzde 4.8’le ceza, yüzde 4.4’le vatandaşlık görevi izledi. Ankete katılanların çoğunluğu ise vergiyi yük, haraç, kazık, soygun, sömürü olarak tanımlıyor.

En fazla yük ÖTV’de

İSMMMO Başkanı Yahya Arıkan, araştırmaya göre, katılımcıların yüzde 52.9 gibi büyük bir kesiminin ödediği vergilerin eğitime harcanmasını istediklerini belirterek, “Bunu yüzde 20.3 ile sağlık takip etmiştir. Toplam yüzde 73.2’lik kesim eğitim ve sağlığa büyük pay ayrılmasını, toplanan vergilerin bu kalemlere harcanmasını istemiştir. Bunu ilgili kesimlere duyururuz” açıklamasını yaptı. Kişilerin vergi kaçırmasının hukuki cezalardan korkma derecesine bağlı olduğunun araştırma ile saptandığına değinen Arıkan, araştırmada, şunları kaydetti:

“Katılımcılar arasında öderken yükü en fazla hissedilen vergi türleri KDV ve ÖTV’dir. Bu da gösteriyor ki, dolaylı vergiler artık dolaylı değil, doğrudan vuruyor. Katılımcıların yaklaşık yüzde 60’ı öderken en fazla hissettikleri vergilerin KDV ile ÖTV başta olmak üzere Özel İletişim Vergisi gibi dolaylı vergiler olduğunu belirtmiştir. Sanılanın aksine ve adının tam tersine dolaylı vergiler, artık doğrudan hissedilmekte, doğrudan tepki görmektedir. Vergide adaletin sağlanmasının zamanı gelmiştir.”

Yanlış beyan veriliyor

Türkiye’de hemen herkesin gerçek gelirin beyan edilmedi- ğini düşündüğünü ve vergi kaçırıldığına inandığını belirten Arıkan, şu değerlendirme- lerde bulundu:

“1-10 aralığında not vererek değerlendirmeye katılıp katılmadıkları sorulduğunda; gerçek gelirini beyan edenlerin toplumdaki azınlığı oluşturduğunu düşünenlerin oranı yüzde 87’yi buldu. Bu durum toplumda, vergi bilincinin artırılmasına yönelik öncelikle vergi sistemimizdeki sorunları çözebilecek adil bir vergi reformu, ödenen vergilerin nereye ve nasıl harcandığına ilişkin yönetimde şeffaflık ve gelir seviyesinde artışı sağlayacak reformlara ihtiyaç olduğunu ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 83’ü vergi bilinci oluşturulmasına ilişkin faaliyetleri yetersiz buldu. Yüzde 77’si de devletin isterse herkesten istediği vergiyi alabileceği görüşüne katıldı. Bu veriler, sorunun ne kadar acil olduğunu ortaya koydu.” 

KDV ve ÖTV ödemek zor geliyor

 (Öderken yükü en fazla hissedilen vergiler)

KDV: % 27.6

ÖTV: % 27.0

Gelir vergisi: % 11.6

Emlak vergisi: % 10.9

Motorlu Taşıt Vergisi: % 5.6

Stopaj: % 4.7

Kurumlar vergisi: % 3.3

ÖTV: % 2.8

Sosyal güvenlik primi: % 1.4

Dolaylı vergiler: % 1.0

*****

Vergi sistemi adil değil (Vergi sistemine yönelik düşünceler)

Vergi sistemi adildir: 2.3

Vergi sistemi kolay anlaşılıyor: 2.5

Vergi ödeme işlemlerine çok para harcanıyor: 7.0

 (1: Kesinlikle katılmıyorum,10: Kesinlikle katılıyorum)

Vergi denilince akla para ve haksızlık geliyor (Vergi algısı)

Para: % 13.0

Devlet: % 11.6

Haksızlık: % 7.4

Yükümlülük: % 6.0

Borç: % 4.8

Ceza: % 4.7

Vatandaşlık görevi: % 4.4

Zorunluluk: % 4.1

Gerekli: % 3.5

Türkiye: % 3.5

Kazık: % 3.2

Hak: % 3.2

Yaptırım: % 3.0

Haraç: % 2.0

Yatırım: % 1.9

Sömürü: % 1.7

Kutsal: % 1.2

Gereksiz: % 0.8

Zulüm: % 0.6

Yolsuzluk: % 0.6

Alınan verginin eğitime harcanmasını istiyoruz (Vergilerin öncelikli olarak harcanması istenilen alan)

Eğitim: % 52.9

Sağlık: % 20.3

Ulaşım: % 6

Adalet/hukuk: % 5.4

Mili savunma: % 5.3

Sosyal güvenlik: % 4

Asayiş: % 2

Diyanet: % 1.8

Kültür-turizm: % 1.4

Diğer: % 0.8